Domain nedir?
Domain (alan adı), internetteki bir web sitesine veya e-posta sunucusuna ulaşmak için kullanılan, insanların kolayca hatırlayabileceği adrestir. Bilgisayarlar birbirini sayısal IP adresleriyle bulur; domain ise bu sayıların yerine geçen bir isimdir. Tarayıcıya webmasterforum.com.tr yazdığınızda DNS sistemi bu adı ilgili sunucunun IP adresine çevirir.
Alan adı ile hosting sık karıştırılır. Domain, sitenin adresi; hosting ise dosyaların durduğu sunucudur. Bir siteyi yayına almak için ikisine de ihtiyaç vardır ve ikisini farklı firmalardan almak mümkündür. Barındırma tarafını merak ediyorsanız hosting nedir ve nasıl seçilir rehberine göz atabilirsiniz. Alan adı alım satımı, düşecek isimler ve uzantı tartışmaları için ise domain forumu sayfamız konunun merkezidir.
Alan adı yapısı: bir domain hangi parçalardan oluşur?
Bir alan adı noktalarla ayrılmış etiketlerden oluşur ve sağdan sola doğru okunur. En sağdaki etiket en genel seviyeyi, sola doğru gidildikçe daha özel seviyeleri ifade eder. Örnek olarak blog.ornek.com.tr adresini parçalarına ayıralım:
- .tr — üst düzey alan adı (TLD). Burada bir ülke kodu uzantısıdır.
- .com.tr — .tr altında ticari kullanım için ayrılmış ikinci düzey uzantı.
- ornek — sizin seçip kaydettiğiniz isim; marka değeri taşıyan kısım budur.
- blog — alt alan adı (subdomain). Ek bir kayıt ücreti olmadan, alan adının sahibi tarafından DNS üzerinden oluşturulur.
Alan adı ile URL de aynı şey değildir. URL, protokolü (https), alan adını ve sayfa yolunu birlikte içeren tam adrestir. Yani https://ornek.com.tr/iletisim bir URL, ornek.com.tr ise onun içindeki alan adıdır. Alt alan adlarının ve kayıtların nasıl tanımlandığını DNS nedir, DNS kayıtları nelerdir rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Bazı uzantılar ı, ş, ğ gibi yerel karakterler içeren alan adlarına (IDN) izin verir. Bu adlar arka planda xn-- ile başlayan ve punycode adı verilen bir biçime çevrilerek çalışır. Türkçe karakterli bir isim kaydetmeyi düşünüyorsanız, aynı ismin Türkçe karaktersiz yazılışını da almanız ziyaretçilerin sizi kolayca bulmasını sağlar; çünkü pek çok kullanıcı adresleri İngilizce klavye alışkanlığıyla yazar.
Domain uzantıları (TLD) ve aralarındaki farklar
Uzantı seçimi, hedef kitlenizin alan adınızı nasıl algılayacağını ve bazı durumlarda arama motorlarının sitenizi hangi ülkeyle ilişkilendireceğini etkiler. Uzantılar genel olarak üç gruba ayrılır.
Genel uzantılar (gTLD): .com, .net, .org
.com dünyanın en yaygın ve en tanınan uzantısıdır; ticari ya da ticari olmayan herkes kaydedebilir. .net başlangıçta ağ ve altyapı hizmetleri için düşünülmüş, .org ise kâr amacı gütmeyen kuruluşlarla özdeşleşmiştir; ancak bugün ikisi de kısıtlama olmadan kaydedilebilir.
Ülke kodlu uzantılar (ccTLD): .tr, .com.tr, .net.tr
Türkiye'nin ülke kodu uzantısı .tr'dir. Uzun yıllar boyunca yalnızca .com.tr, .net.tr, .org.tr gibi ikinci düzey uzantılar kullanılabiliyordu; günümüzde doğrudan .tr uzantılı kayıt da yapılabilmektedir. Türkiye'deki kullanıcılar bu uzantıları yerel ve güvenilir bir işaret olarak algılayabilir.
Yeni gTLD'ler: .online, .shop, .app, .blog
Son yıllarda yüzlerce yeni uzantı kullanıma açıldı. Bunlar, .com'da boşta bulamadığınız kısa bir ismi kaydetmenize imkân verebilir. Bazılarının kendine özgü kuralları vardır; örneğin .app uzantılı siteler tarayıcılarda yalnızca HTTPS ile açılır, bu yüzden bir SSL sertifikası zorunludur. Yeni uzantılarda ilk yıl ücreti ile yenileme ücreti arasında fark olabileceğini de unutmayın.
| Uzantı | Tür | Kimler için uygun? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| .com | Genel (gTLD) | Global hedefli markalar, her tür proje | Kısa ve anlamlı isimlerin çoğu kayıtlı |
| .net / .org | Genel (gTLD) | Teknoloji projeleri, dernek ve topluluklar | Ziyaretçi .com yazma eğiliminde olabilir |
| .com.tr | Ülke kodu, ikinci düzey | Türkiye'de faaliyet gösteren işletmeler | Kayıt ancak yetkili kayıt kuruluşları üzerinden yapılır |
| .tr | Ülke kodu, birinci düzey | Kısa ve yerel bir marka adresi isteyenler | Güncel kayıt koşullarını kayıt firmasından teyit edin |
| .net.tr | Ülke kodu, ikinci düzey | Altyapı ve internet hizmeti veren projeler | Bilinirliği .com.tr kadar yüksek değildir |
| .shop, .online, .app | Yeni gTLD | Niş ve yaratıcı isim arayanlar | Yenileme ücretleri ve uzantıya özel kurallar |
.tr alan adlarının genel kuralları
.tr uzantılı alan adlarının yönetimi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) bünyesindeki TRABIS (.tr Ağ Bilgi Sistemi) tarafından yürütülür. Kayıt, doğrudan TRABIS üzerinden değil, BTK tarafından yetkilendirilmiş kayıt kuruluşları aracılığıyla yapılır. Bu yüzden .com.tr veya .tr almak istediğinizde başvuruyu yetkili bir domain firması üzerinden yaparsınız.
Geçmişte .com.tr gibi uzantılar marka veya şirket belgesi istiyordu. Yeni sistemle birlikte .com.tr dahil birçok uzantıda belge şartı kaldırıldı ve ilk başvuran alır ilkesi uygulanmaya başladı. Buna karşılık .edu.tr, .gov.tr, .k12.tr, .av.tr veya .dr.tr gibi uzantılar belirli kurumlara ya da meslek gruplarına ayrılmıştır ve ilgili belgeyi istemeye devam eder.
Kayıt koşulları, ücretler ve belge gereksinimleri zaman içinde değişebilir. Bir .tr alan adı almadan önce kayıt firmanızın ve TRABIS'in yayımladığı güncel kuralları mutlaka kontrol edin.
Whois nedir, domain bilgileri nasıl sorgulanır?
Whois, bir alan adının kayıt bilgilerini gösteren sorgu hizmetidir. Bir whois sorgusunda genellikle alan adının hangi kayıt firmasında olduğu, kayıt ve bitiş tarihleri, kullandığı nameserver'lar ve durum kodları görünür. Kişisel veri koruma düzenlemeleri nedeniyle sahibin adı ve iletişim bilgileri çoğu zaman gizlenir. Genel uzantılarda whois'in yerini giderek RDAP adlı, daha yapılandırılmış bir sorgu protokolü almaktadır.
Whois kaydını okumak özellikle satılık bir domain incelerken işe yarar:
- Kayıt firmasının veya kayıt kuruluşunun whois ya da RDAP sorgu sayfasını açın.
- Alan adını uzantısıyla birlikte yazıp sorgulayın.
- Bitiş tarihine bakın; yakın tarihli bir bitiş, ismin yenilenmeme ihtimalini gösterebilir.
- Durum kodlarını inceleyin; clientTransferProhibited gibi kodlar transfer kilidinin açık olduğunu gösterir.
- Nameserver bilgisinden alan adının hangi DNS hizmetini kullandığını öğrenin.
Bitiş tarihi geçmiş ve yenilenmemiş isimlerin nasıl takip edildiğini düşecek domain nedir rehberinde anlattık.
Domain almadan önce bilinmesi gereken temel kavramlar
- Registry (kayıt otoritesi): bir uzantının veritabanını yöneten kurum; .tr için TRABIS bu görevi üstlenir.
- Registrar (kayıt firması): alan adını size satan ve yönetim panelini sunan yetkili firma.
- Kayıt süresi ve yenileme: alan adı satın alınmaz, belirli bir süre için kiralanır; süre dolmadan yenilenmelidir.
- Nameserver: alan adınızın DNS kayıtlarının tutulduğu sunucular.
- Transfer kodu ve kilit: alan adını başka bir firmaya taşırken kullanılan güvenlik mekanizmaları.
Kayıt adımlarını, isim seçme ipuçlarını ve transfer sürecini domain nasıl alınır rehberinde adım adım bulabilirsiniz. Alan adını aldıktan sonra siteyi yayına almak için web sitesi nasıl kurulur rehberimizi takip edebilirsiniz.
Domain ve SEO ilişkisi
Alan adının içinde anahtar kelime bulunması, tek başına sıralamayı belirleyen güçlü bir etken değildir. Arama motorları içeriğin kalitesine, kullanıcı deneyimine ve sitenin güvenilirliğine çok daha fazla ağırlık verir. Yine de akılda kalıcı bir isim, kullanıcıların sizi tekrar bulmasını ve markalı aramaların artmasını kolaylaştırır.
Ülke kodlu bir uzantı, sitenin o ülkeyle ilişkilendirilmesine yardımcı olabilir; .com gibi genel uzantılarda ise hedef ülke içerik dili ve diğer sinyallerle anlaşılır. Alan adı değiştirirken eski adresten yeni adrese kalıcı 301 yönlendirmesi kurmak sıralamaları korumak için kritiktir; bu konuyu teknik SEO rehberi sayfamızda ele aldık. Genel stratejiler için SEO nedir ve nasıl yapılır yazımızı okuyabilirsiniz.
Uzantılar hakkında sorularınızı Webmaster Forum'un Domain Genel bölümünde sorabilir, .com, .net ve .org isimlerine dair ilanları Com, Net ve Org bölümünde inceleyebilirsiniz.
Forumdaki ilgili bölümler
- Domain GenelAlan adları ve uzantılar üzerine genel tartışmalar.
- Com & Net & OrgGenel uzantılı alan adı ilanları.
- Domain FirmalarıKayıt firmaları ve kampanyalar.
- Ne Nedir?Teknik kavramların kısa açıklamaları.
Sık sorulan sorular
Domain nedir?
Domain (alan adı), bir web sitesine ulaşmak için tarayıcıya yazılan ve IP adresinin yerine geçen hatırlanabilir adrestir; örneğin webmasterforum.com.tr.
Domain ile hosting arasındaki fark nedir?
Domain sitenin adresi, hosting ise site dosyalarının barındırıldığı sunucudur. Siteyi yayına almak için ikisine de ihtiyaç vardır ve farklı firmalardan alınabilirler.
Hangi domain uzantısını seçmeliyim?
Türkiye'yi hedefliyorsanız .com.tr veya .tr, uluslararası bir kitle hedefliyorsanız .com genellikle en güvenli tercihtir. Yeni uzantılarda yenileme ücretlerini kontrol edin.
.com.tr almak için belge gerekir mi?
Güncel sistemde .com.tr dahil birçok .tr uzantısında belge şartı kaldırılmıştır; .edu.tr, .gov.tr gibi kurumlara ayrılmış uzantılar ise belge ister. Koşullar değişebileceği için kayıt öncesi güncel kuralları kontrol edin.
Whois sorgusu ne işe yarar?
Whois sorgusu bir alan adının kayıt firmasını, kayıt ve bitiş tarihlerini, nameserver'larını ve durum kodlarını gösterir. Satılık bir domaini incelerken ilk bakılacak kaynaktır.