Domain ve DNS Yönetimi rehberleri
Üç ayrı rol: kayıt kuruluşu, DNS sağlayıcısı ve sunucu
Alan adı yönetimindeki karışıklıkların çoğu, üç farklı rolün aynı şey sanılmasından doğar. Kayıt kuruluşu (registrar), alan adını adınıza kaydettiren ve yenileyen firmadır. DNS sağlayıcısı, alan adının bölge kayıtlarını (A, MX, TXT gibi) barındıran nameserver'ları işletir. Sunucu ise sitenin ve belki e-postanın gerçekten çalıştığı yerdir. Bu üç rol aynı firmada da olabilir, üç farklı firmada da.
Hangisinin nerede olduğunu bilmek, bir sorun anında doğru kapıyı çalmanızı sağlar. Site açılmıyorsa ve DNS kaydı doğruysa sorun sunucudadır; kayıt yanlışsa DNS sağlayıcısının panelinden düzeltilir; nameserver'ı değiştirmek ya da alan adını taşımak ise kayıt kuruluşunun panelinden yapılır. Kendi alan adlarınız için bu üç bilgiyi tek bir listede tutmanızı öneririz.
Kayıt türleri: uygulamada dikkat edilecekler
| Kayıt | Kullanım | Pratik not |
|---|---|---|
| A / AAAA | Alan adını IPv4 / IPv6 adresine bağlar | Sunucu IPv6 üzerinden hizmet vermiyorsa AAAA kaydı eklemeyin. |
| CNAME | Bir adı başka bir ada yönlendirir | Kök alan adında (ornek.com) kullanılamaz ve aynı adda başka kayıtla birlikte bulunamaz. |
| MX | E-postanın hangi sunucuya teslim edileceğini belirtir | IP adresini değil, bir ana makine adını göstermelidir. |
| TXT | SPF, DKIM, DMARC ve doğrulama kayıtları | Aynı adda birden fazla SPF kaydı olmamalıdır. |
| NS | Bölgenin hangi nameserver'larda olduğunu belirtir | Asıl yetki, kayıt kuruluşundaki nameserver ayarıdır. |
| CAA | Hangi sertifika otoritelerinin sertifika verebileceğini sınırlar | Eklerseniz kullandığınız otoriteyi listeye yazmayı unutmayın. |
Ters DNS (PTR) kaydı bu listede yoktur, çünkü sizin bölgenizde değil, IP adresinin sahibinin, yani sunucu sağlayıcınızın bölgesinde tanımlanır. E-posta gönderen sunucular için önemlidir ve genellikle sağlayıcının panelinden ya da destek talebiyle ayarlanır. E-posta tarafındaki kayıtların tamamını SPF, DKIM ve DMARC rehberinde ele aldık.
TTL stratejisi: değişiklikten önce düşürün
TTL, bir kaydın çözümleyicilerde ne kadar süre önbellekte tutulacağını saniye cinsinden belirtir. Yüksek TTL, sorgu yükünü ve gecikmeyi azaltır; düşük TTL ise değişikliklerin daha hızlı yayılmasını sağlar. Pratik yaklaşım şudur: normal zamanda makul ölçüde yüksek bir değer kullanın, planlı bir sunucu taşıması ya da IP değişikliğinden en az bir eski TTL süresi kadar önce değeri birkaç dakikaya düşürün, değişikliği yapın ve her şey yerine oturduktan sonra yeniden yükseltin.
TTL'i düşürmek, nameserver değişikliğini hızlandırmaz. Nameserver bilgisi üst bölgede (örneğin .com kayıt deposunda) tutulur ve oradaki süre sizin kontrolünüzde değildir. Bu farkı ve glue kayıtlarını nameserver ve domain transferi rehberinde anlattık.
DNS'i kontrol etmek: dig ile birkaç temel sorgu
Panelde gördüğünüz değer ile internetin gördüğü değer her zaman aynı değildir. Linux ve macOS'ta bulunan dig aracıyla (Debian/Ubuntu'da dnsutils, RHEL tabanlı sistemlerde bind-utils paketinde) şu sorgular çoğu sorunu ortaya çıkarır:
- dig ornek.com A +short: alan adının hangi IP'yi gösterdiği.
- dig ornek.com NS +short: bölgenin hangi nameserver'larda olduğu.
- dig @ns1.saglayici.com ornek.com A: doğrudan yetkili nameserver'a sorarak önbelleği atlamak.
- dig ornek.com +trace: kök sunuculardan başlayarak yetki zincirini adım adım izlemek.
Windows'ta nslookup benzer işi görür. Farklı ülkelerdeki çözümleyicilerin ne gördüğünü gösteren çevrim içi araçlar da yayılma sürecini takip etmek için faydalıdır.
Sık yapılan DNS hataları
- Nameserver'ı değiştirip kayıtları yalnızca eski sağlayıcının panelinde güncellemeye devam etmek. Değişiklikler hiçbir yerde görünmez, çünkü artık o bölge yetkili değildir.
- Sunucu taşımasında A kaydını güncelleyip www için tanımlı ayrı kaydı ya da AAAA kaydını unutmak.
- E-posta hizmetini değiştirip eski MX kayıtlarını silmemek; iletiler iki farklı yere dağılır.
- Bir hizmetin doğrulaması için eklenen TXT kayıtlarını yıllarca biriktirmek. Kullanılmayan kayıtları düzenli temizleyin, ama silmeden önce neye ait olduklarını not edin.
Alan adının kendisini korumak
DNS kayıtları ne kadar düzgün olursa olsun, alan adının kaydı sona ererse hepsi bir anda işlevsiz kalır. Kayıt kuruluşu hesabınızda iki adımlı doğrulamayı açın, transfer kilidini etkin tutun, iletişim e-postasının o alan adından bağımsız bir adreste olduğundan emin olun ve otomatik yenilemeyi kontrol edin. Bu adımların ayrıntısı ve süre dolumu sonrasında neler olduğu domain yenileme ve süre dolumu takibi rehberinde.
Sunucu tarafı için sunucu yönetimi, sertifikalar için Let's Encrypt SSL kurulumu sayfalarımıza bakabilirsiniz. Alan adı firmaları ve uzantılarla ilgili deneyimler için Domain Firmaları, genel sorular için Domain Genel bölümü uygun yerlerdir.
Forumdaki ilgili bölümler
- Domain GenelAlan adı yönetimi, DNS ve uzantılar hakkında genel sorular.
- Domain FirmalarıKayıt kuruluşu deneyimleri ve karşılaştırmaları.
- Sunucu/Hosting Bilgi AlışverişiDNS ve sunucu yapılandırma soruları.
Sık sorulan sorular
DNS değişikliği ne kadar sürede yayılır?
Normal kayıt değişikliklerinde süre, eski kaydın TTL değerine bağlıdır. Nameserver değişikliklerinde ise üst bölgedeki önbellek süresi devreye girer ve tam yayılma bir iki günü bulabilir.
Kök alan adında CNAME kullanabilir miyim?
Standart DNS'te hayır, çünkü kök alan adında SOA ve NS kayıtları bulunur ve CNAME başka kayıtla birlikte olamaz. Bazı DNS sağlayıcıları bunu kendi özel kayıt türleriyle çözer.
Alan adını ve DNS'i aynı firmada tutmak zorunda mıyım?
Hayır. Alan adı bir kayıt kuruluşunda, DNS bölgesi başka bir sağlayıcıda olabilir. Önemli olan, kayıt kuruluşundaki nameserver ayarının DNS sağlayıcınızı göstermesidir.
Panelde kaydı değiştirdim ama eski IP görünüyor, neden?
Çözümleyiciler eski kaydı TTL süresi dolana kadar önbellekte tutar. Yetkili nameserver'a doğrudan sorgu atarak değişikliğin kaydedildiğini doğrulayın, ardından sürenin dolmasını bekleyin.